HƯỚNG DẪN LẬP BẢNG KẾ HOẠCH TÀI CHÍNH CÁ NHÂN HIỆU QUẢ TỪ A ĐẾN Z

Bạn đang rơi vào tình trạng "chưa hết tháng đã hết tiền" hay loay hoay không biết số thu nhập hàng tháng đã "bốc hơi" đi đâu? Đừng để sự mập mờ về tiền bạc cản trở bước đường phát triển sự nghiệp của bạn!

Cùng Langmaster Careers khám phá lộ trình lập bảng kế hoạch tài chính cá nhân chi tiết, giúp bạn làm chủ dòng tiền và kiến tạo tương lai thịnh vượng ngay từ hôm nay.

1. Bảng kế hoạch tài chính cá nhân là gì?

Lập bảng kế hoạch tài chính cá nhân là quá trình liệt kê, phân tích và quản lý chi tiết các nguồn thu nhập, chi phí, khoản tiết kiệm và danh mục đầu tư.

Đây không đơn thuần là một bản danh sách thu chi mà là chiến lược sử dụng dòng tiền để đạt được các mục tiêu cụ thể trong cuộc sống.

Khi nắm giữ trong tay một bản kế hoạch khoa học, bạn sẽ nhìn rõ bức tranh tài chính tổng thể, từ đó đưa ra những quyết định chi tiêu thông minh.

2. Lợi ích của việc lập bảng kế hoạch tài chính cá nhân

Việc quản lý tài chính bài bản mang lại những thay đổi tích cực cho chất lượng cuộc sống và tâm lý của mỗi người:

• Kiểm soát dòng tiền tuyệt đối: Bạn biết chính xác số tiền mình có và những khoản chi cần thiết, loại bỏ tình trạng chi tiêu cảm tính.

• Giảm bớt áp lực tâm lý: Sự minh bạch về tài chính giúp bạn tự tin hơn, giảm bớt lo âu về các khoản nợ hay thâm hụt ngân sách.

• Tạo nền tảng cho sự tự do: Kế hoạch rõ ràng là bệ phóng giúp bạn tích lũy tài sản và thực hiện những dự định lớn như mua nhà, đi du học hoặc khởi nghiệp.

3. Các bước lập kế hoạch tài chính cá nhân hiệu quả

3.1. Bước 1: Đánh giá tình hình tài chính hiện tại

Bước đầu tiên và quan trọng nhất chính là có cái nhìn trung thực về "điểm xuất phát" của bản thân. Bạn cần liệt kê đầy đủ hai danh mục: Tổng tài sản (tiền mặt, tiền gửi, vàng, bất động sản...) và Các khoản nợ (vay ngân hàng, nợ thẻ tín dụng, nợ cá nhân).

Tại đây, bạn cần xác định chỉ số Tài sản ròng. Đây chính là số tiền còn lại sau khi lấy Tổng tài sản trừ đi Tổng các khoản nợ. Con số này là thước đo chính xác nhất về thực trạng tài chính của bạn:

• Nếu giá trị ròng dương: Bạn đang ở trạng thái an toàn, có thể bắt đầu nghĩ đến việc đầu tư sinh lời.

• Nếu giá trị ròng âm: Đây là tín hiệu cảnh báo bạn cần ưu tiên việc trả nợ và thắt chặt chi tiêu ngay lập tức.

3.2. Bước 2: Xác định mục tiêu tài chính ngắn hạn, trung hạn và dài hạn

Khi đã biết mình đang đứng ở đâu, bạn cần xác định mình muốn đi đến đâu. Một kế hoạch thông minh thường chia mục tiêu thành ba giai đoạn:

• Mục tiêu ngắn hạn (dưới 1 năm): Các nhu cầu cấp thiết như mua laptop, trả hết nợ tín dụng hoặc lập quỹ dự phòng khẩn cấp.

• Mục tiêu trung hạn (1 - 5 năm): Các dự định lớn hơn như mua xe, chuẩn bị tiền cưới hoặc đầu tư cho một khóa học chuyên môn cao cấp.

• Mục tiêu dài hạn (trên 5 năm): Hướng tới sự tự do tài chính, mua nhà hoặc xây dựng quỹ hưu trí an nhàn.

3.3. Bước 3: Lập ngân sách chi tiêu

Dựa trên mục tiêu, bạn cần nghiên cứu các lựa chọn sẵn có để phân bổ nguồn tiền. Hãy xác định chiến lược cho từng loại mục tiêu và tìm tòi các quyết định tiềm năng như một nhà nghiên cứu.

Ví dụ: Bạn có thể dành 50% lương cứng cho chi tiêu hằng ngày và 40% tiền thưởng cho việc hưởng thụ cá nhân. Lưu ý cần cân nhắc giữa rủi ro và hiệu quả để đảm bảo đạt được mục tiêu mà không gây thâm hụt.

3.4. Bước 4: Xây dựng quỹ dự phòng

Trong quá trình lập kế hoạch, bạn phải lường trước các trường hợp xấu có thể xảy ra. Một quỹ dự phòng sẽ giúp bạn đối phó với những rủi ro bất ngờ mà không làm phá vỡ bảng kế hoạch tài chính đã định.

Hãy xem xét tổng quan, nếu các khoản nợ có lãi suất cao, bạn cần ưu tiên phân bổ nguồn tiền để giảm nợ trước, ngăn chặn các vấn đề phát sinh trong tương lai.

3.5. Bước 5: Đầu tư và gia tăng tài sản

Khi đã ổn định ngân sách, hãy đặt rõ kế hoạch tăng trưởng các khoản thu. Bạn có thể tự tìm hiểu hoặc nhờ sự hỗ trợ từ các chuyên viên hoạch định tài chính để tìm kiếm các kênh đầu tư phù hợp. Việc đa dạng hóa nguồn thu giúp bạn nhanh chóng đạt được sự thịnh vượng về kinh tế và tự do tài chính trước tuổi 35.

3.6. Bước 6: Theo dõi và điều chỉnh định kỳ

Cuộc sống luôn biến động, do đó kế hoạch tài chính không nên cố định mãi mãi. Bạn phải luôn linh động, thường xuyên nhìn lại và đánh giá kế hoạch định kỳ theo tháng, quý hoặc năm. Nếu đã có gia đình, hãy bàn bạc với người bạn đời để cùng góp ý và chỉnh sửa bản kế hoạch sao cho phù hợp với lộ trình phát triển chung của cả nhà.

XEM THÊM:

MỤC TIÊU NGHỀ NGHIỆP LÀ GÌ? CÁCH VIẾT MỤC TIÊU NGHỀ NGHIỆP TRONG CV

MỤC TIÊU SMART LÀ GÌ? NGUYÊN TẮC, CÁCH ĐẶT MỤC TIÊU SMART

4. Các phương pháp phân bố tài chính phổ biến

Để việc lập bảng kế hoạch tài chính cá nhân không còn là lý thuyết suông, bạn có thể áp dụng các quy tắc quản lý tiền bạc đã được chứng minh hiệu quả trên toàn thế giới dưới đây: 

4.1. Quy tắc 50/30/20

Đây là phương pháp phân bổ ngân sách tối giản, cực kỳ phù hợp cho những người mới bắt đầu học cách quản lý tài chính. Quy tắc này chia thu nhập của bạn thành 3 nhóm chính:

• 50% Cho nhu cầu thiết yếu: Bao gồm các chi phí bắt buộc để duy trì cuộc sống như tiền thuê nhà, ăn uống, đi lại và hóa đơn điện nước.

• 30% Cho sở thích cá nhân: Dành cho các hoạt động nâng cao chất lượng sống như mua sắm, giải trí, đi du lịch hoặc gặp gỡ bạn bè.

• 20% Cho tiết kiệm và đầu tư: Đây là khoản tiền then chốt giúp bạn xây dựng quỹ dự phòng và gia tăng tài sản ròng trong tương lai.

4.2. Quy tắc 6 chiếc lọ tài chính

Nếu bạn muốn quản lý dòng tiền một cách chi tiết và khoa học hơn, hãy áp dụng quy tắc 6 chiếc lọ (JARS). Mỗi chiếc lọ đại diện cho một mục đích sử dụng tiền khác nhau:

• Lọ 1 - Chi tiêu thiết yếu (55%): Đảm bảo các sinh hoạt phí hằng ngày luôn được duy trì ổn định.

• Lọ 2 - Tiết kiệm dài hạn (10%): Dành cho những dự định lớn như mua xe, mua nhà hoặc các hoạt động kinh doanh cần vốn lớn.

• Lọ 3 - Giáo dục (10%): Đây là khoản đầu tư cho bản thân – khoản đầu tư luôn mang lại lợi nhuận cao nhất. Bạn có thể dùng ngân sách này để mua sách kinh tế hoặc tham gia các khóa học ngoại ngữ để nâng cao năng lực chuyên môn.

• Lọ 4 - Hưởng thụ (10%): Đừng quên tự thưởng cho bản thân những món quà hoặc trải nghiệm giải trí để tái tạo năng lượng làm việc.

• Lọ 5 - Quỹ tự do tài chính (10%): Dùng để tạo ra các nguồn thu nhập thụ động thông qua việc góp vốn, kinh doanh hoặc đầu tư chứng khoán.

• Lọ 6 - Quỹ từ thiện (5%): Dành để giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn hoặc đóng góp cho các giá trị cộng đồng.

Trong quy tắc 6 chiếc lọ, Lọ Giáo dục (10%) thường bị nhiều người bỏ qua nhất, nhưng đây lại chính là "đòn bẩy" mạnh mẽ nhất để bạn thay đổi hoàn toàn bảng kế hoạch tài chính của mình. Thay vì chỉ loay hoay thắt chặt chi tiêu, tại sao bạn không chọn một môi trường giúp bạn "nâng cấp" giá trị bản thân để gia tăng nguồn thu nhập?

Tại Học tiếng Anh Langmaster (HBR Holdings), chúng tôi không chỉ tuyển dụng, chúng tôi đầu tư vào con người:

• Văn hóa "Học tập trọn đời": Nơi mỗi ngày làm việc là một ngày được "lãi" thêm kiến thức từ các chuyên gia hàng đầu qua vô vàn khóa học nội bộ, workshop nâng cao kỹ năng và chuyên môn.

• Thu nhập dựa trên giá trị (Win-Win): Chúng tôi cam kết mức thu nhập tương xứng với năng lực bứt phá của bạn.

Đừng chỉ quản lý tiền, hãy quản lý tương lai của bạn ngay hôm nay!

5. Cách lập bảng kế hoạch tài chính cá nhân bằng Excel

Lập bảng kế hoạch tài chính cá nhân bằng Excel là tóm tắt thông tin thu nhập của chúng ta so với mức mà bản thân đã chi tiêu, giúp chúng ta có thể quản lý tài chính một cách chính xác và hiệu quả nhất. Excel có sẵn các đặc tính hàng và cột nên khá thuận lợi cho việc lập bảng kế hoạch tài chính cá nhân. 

Dưới đây là 7 bước cơ bản giúp chúng ta lập bảng kế hoạch tài chính cá nhân bằng Excel đơn giản, nhanh chóng:

• Bước 1 - Khởi tạo: Bạn tải phần mềm Excel và mở một trang tính mới hoàn toàn.

• Bước 2 - Thiết lập danh mục: Bạn tạo các cột tiêu đề rõ ràng gồm: Khoản thu và Khoản chi. Việc phân loại ngay từ đầu giúp bạn không bị nhầm lẫn dữ liệu.

• Bước 3 - Nhập liệu thu nhập và chi phí: Bạn liệt kê các khoản thu nhập (lương, thưởng, trợ cấp...) và chi tiêu theo hàng ngang. Đồng thời, hãy chia mỗi tháng vào một ô riêng biệt theo cột dọc để dễ dàng theo dõi biến động theo thời gian.

• Bước 4 - Tính tổng thu nhập: Bạn nhấp vào ô trống cạnh mục “Tổng thu”, sau đó sử dụng tính năng AutoSum trên thanh Menu hoặc gõ lệnh =SUM. Bạn kéo chọn các ô thu nhập tương ứng và nhấn Enter để hoàn thành.

• Bước 5 - Tính tổng chi tiêu: Bạn thực hiện thao tác tương tự như Bước 4 đối với các hạng mục chi phí để biết tổng số tiền mình đã tiêu trong tháng.

• Bước 6 - Xác định khoản dư hoặc thâm hụt: Bạn tạo một dòng riêng mang tên “Khoản dư”. Tại ô bên cạnh, bạn nhập công thức: = [Ô tổng thu nhập] - [Ô tổng chi tiêu]. Kết quả sẽ cho bạn biết mình đang dư tiền hay đang bị âm ngân sách.

• Bước 7 - Duy trì công thức: Bạn chỉ cần sao chép (copy) công thức này cho các tháng tiếp theo để xây dựng một hệ thống quản lý tài chính xuyên suốt cả năm.

TẢI MẪU BẢNG THEO DÕI CHI TIÊU - KẾ HOẠCH TÀI CHÍNH CÁ NHÂN TẠI ĐÂY! 

6. Các công cụ hỗ trợ quản lý tài chính cá nhân hiệu quả

Bên cạnh việc sử dụng bảng tính Excel truyền thống, sự phát triển của công nghệ hiện nay mang đến cho bạn nhiều lựa chọn thông minh và tiện lợi hơn để kiểm soát tài chính cá nhân một cách sát sao 24/7.

• Các ứng dụng di động thông minh: Những ứng dụng như Money Lover, Spendee hay PocketGuard cho phép bạn nhập liệu ngay lập tức sau mỗi lần phát sinh chi tiêu. Với giao diện trực quan và tính năng tự động nhắc nhở, các công cụ này giúp bạn duy trì thói quen ghi chép hằng ngày vô cùng hiệu quả.

• Tính năng phân tích chi tiêu trên App ngân hàng: Phần lớn các ngân hàng hiện nay đều tích hợp bộ công cụ theo dõi biến động số dư và tự động phân loại chi tiêu theo nhóm như ăn uống, mua sắm, hóa đơn. Đây là lựa chọn tối ưu cho những người bận rộn, muốn quản lý dòng tiền một cách nhanh chóng và chính xác mà không cần nhập liệu thủ công quá nhiều.

• Sổ tay quản lý tài chính Kakeibo: Đây là phương pháp quản lý tiền bạc truyền thống của người Nhật, tập trung vào việc ghi chép thủ công và suy ngẫm về thói quen tiêu dùng. Việc đặt bút viết xuống từng khoản chi giúp bạn rèn luyện tính kỷ luật, đồng thời có ý thức hơn trong việc cắt giảm những khoản chi phí không cần thiết.

XEM THÊM:

HƯỚNG DẪN CÁCH LÀM POWERPOINT TRÊN CANVA CHI TIẾT, CHUYÊN NGHIỆP

7. Một số lưu ý quan trọng khi lập kế hoạch tài chính

Để bảng kế hoạch tài chính cá nhân thực sự phát huy tác dụng và không trở thành một bản danh sách "nằm im trên giấy", bạn cần đặc biệt lưu ý những nguyên tắc cốt lõi sau đây:

• Tính kỷ luật và sự kiên trì: Đây là yếu tố tiên quyết. Việc ghi chép và phân bổ tài chính cần được thực hiện đều đặn hằng ngày hoặc hằng tuần. Nếu bạn bỏ dở giữa chừng, bảng kế hoạch sẽ mất đi tính chính xác và không còn giá trị định hướng.

• Đừng bỏ qua những khoản chi nhỏ: Những khoản tiền tưởng chừng "vặt vãnh" như trà đá, gửi xe hay phí dịch vụ ứng dụng nếu cộng dồn lại có thể tạo thành một khoản thâm hụt đáng kể. Hãy tập thói quen ghi lại mọi biến động dù là nhỏ nhất.

• Ưu tiên thanh toán nợ lãi suất cao: Nếu bạn đang có các khoản nợ (đặc biệt là nợ thẻ tín dụng), hãy ưu tiên phân bổ nguồn tiền để tất toán chúng sớm nhất có thể. Lãi suất cộng dồn chính là "kẻ thù" lớn nhất ngăn cản bạn đạt được sự tự do tài chính.

• Thiết lập mục tiêu thực tế: Đừng ép bản thân vào một chế độ chi tiêu quá khắc nghiệt ngay từ đầu. Hãy bắt đầu với những con số khả thi, phù hợp với mức thu nhập hiện tại để tránh cảm giác áp lực và bỏ cuộc sớm.

• Sẵn sàng cho sự linh hoạt: Kế hoạch là định hướng, không phải là cái khuôn cứng nhắc. Khi cuộc sống có những biến động lớn về thu nhập hoặc phát sinh nhu cầu mới, bạn hoàn toàn có thể điều chỉnh các "lọ" tài chính sao cho phù hợp với thực tại.

Hy vọng rằng những chia sẻ chi tiết về cách lập bảng kế hoạch tài chính cá nhân trên đây đã giúp bạn tháo gỡ những vướng mắc trong việc quản lý dòng tiền. Việc làm chủ túi tiền không phải là câu chuyện một sớm một chiều, mà là hành trình của sự kỷ luật và tư duy dài hạn. Khi bạn kiểm soát tốt tài chính, bạn sẽ có tâm thế tự tin để đón nhận những cơ hội bứt phá trong sự nghiệp và cuộc sống.

Langmaster Careers tin rằng, với một lộ trình rõ ràng và tinh thần quyết tâm, bạn chắc chắn sẽ sớm đạt được sự tự do tài chính và xây dựng một tương lai thịnh vượng cho chính mình.